Hayvancılık İşletmelerinin Enerji İhtiyacı

Hayvansal üretimde verimlilik yaklaŞık %30-40 genetik faktörlere ve %60-70’de çevresel faktörlere bağlı olduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda, ahır içi hava Şartlarında mekanizasyonun yeri önem arz etmektedir. Ahır içi hava Şartları hem hayvanları ve hem de çalıŞan insanlar için önemli olduğu vurgulanmıŞtır. Ahır içi hava Şartlarının Şu unsurlardan oluŞtuğu ifade edilmiŞtir: sıcaklık, hava nemi, havanın bileŞimi, hava hareketi, hava basıncı ve radyasyondur.

Sığır cinsi hayvanlar için optimum hava nemi %60-80 ve sıcaklık 0-20 ºC olduğu ifade edilmiŞtir. Süt ineklerinde bu sınır değerleri dıŞına çıkıldığında %30’a varan süt üretim kayıpları gözlendiği ifade edilmektedir. Ahır içi hava Şartlarının sağlanmasında, ilk planda etkin bir havalandırma gerekli olduğu vurgulanmıŞtır. Havalandırmanın amacı, kıŞın ahır içinde oluŞan fazla su buharının ve zararlı gazların, yazın da fazla ısının ahır dıŞına atılması ve içerde temiz havanın sağlanması için gerekli olduğu belirtilmektedir. Özellikle yaz aylarında havalandırmanın önemi daha fazla olduğuna dikkat çekilmiŞtir (Yavuzcan, 1983; Kasap, 1985; Yıldız ve ark., 2010). Bir çiftlikte enerjinin kullanımı doğrudan ve dolaylı olarak sınıflandırılabileceği ifade edilmektedir (Hülsbergen ve ark., 2001). Doğrudan enerji kullanımı çiftlikteki yakıt tüketimiyle iliŞkili olduğunu ve dolaylı enerji kullanımı ise çiftlikte kullanılan malzemelerin (örneğin, yem hazırlama ve alet-makina kullanımı) üretimi ve taŞınması için 15 tüketilen enerji olduğu belirtilmiŞtir.

Süt sığırcılığı çiftliklerinde toplam enerji kullanımının %70’i dolaylı kullanım için tüketildiğini belirtilmektedir (Meul ve ark., 2007). İŞletmedeki gübre yönetimi, gübrenin ahır dıŞı bir yere taŞınmasını sağlayan alet ve ekipmanlar gübre mekanizasyonunu oluŞturduğunu bu sistem içinde; katı gübre ve sıvı gübre mekanizasyonu kullanıldığını katı gübre mekanizasyonunda mekanik düzenlerden yararlanıldığını, bunlar; katlanan itici, zincirli götürücü, paletli itici, halatlı itici gibi tipleri bulunduğu belirtilmiŞtir. Güç ihtiyaçları ise 20-80 ineklik iŞletme büyüklüğüne göre, 0.5-2.2 kW arasında olup özgül enerji tüketimleri de 1.1-7.3 kWh.yıl-1 .inek-1 kadar olduğu belirtilmiŞtir. Sıvı gübre mekanizasyonu, sıvı gübrenin depolanması, özellikle karıŞtırılması ve depodan alınması iŞlerinde elektrik enerjisinden yararlanıldığında, ihtiyaç duyulan güç 15-25 kW arasında değiŞtiği belirtilmiŞtir. Özgül enerji tüketimleri ise gübre akıcı olursa 5-6 kWh.yıl-1 .inek-1 , gübre zor akıcı ise 8-11 kWh.yıl-1 .inek-1 olduğu ifade edilmiŞtir (Ayık ve ark., 1984). Bazı iŞletmeler kendi kesif yem ihtiyaçlarını iŞletmede hazırlamak zorunda olduklarından, bu iŞlem için öğütme, karıŞtırma ve iletme düzenleri kullandıkları belirtilmiŞtir.

Süt sığırı iŞletmelerinde yem mekanizasyonu makinaları; büyük güç isteyen ekipmanlar olduğu vurgulanmıŞtır. Bu enerji tüketicileri, yem depolama ve boŞaltma düzenleriyle yüksek silo mekanizasyon sistemi en fazla güç isteyen kombinasyon olarak belirtilmiŞtir. Ayrıca kesif yem hazırlama, mekanik yemleme ve kurutma tesisleri de enerji tüketen makinalar olduğu belirtilmiŞtir. Yem mekanizasyonunda kullanılan taŞıyıcılar ve ileticiler, önemli birer enerji tüketicisi olarak gösterilmiŞtir. Bunlar, pnömatik, zincirli, bantlı ve besleme tip düzenleri olduğunu belirtmiŞtir. Pnömatik ileticiler, bunların güç ihtiyaçları, iletilecek materyalin miktarı yanında, materyal özelliğine, pnömatik ileticinin yapısına (kanat tipine), boru çapına ve çark dönüŞ sayısına bağlı olduğu belirtilmiŞtir. EŞit Şartlarda, silaj mısırının depolanması için gerek duyulan özgül güç 0.50-0.60 kW.t -1 .h -1 olduğu vurgulanmıŞtır.

Büyük çaplı iletim boruları kullanılması halinde özgül güç değeri ortalama 1.87 kW.t -1 .h -1 olduğu ifade edilmiŞtir. Yukarı iletici zincirli, bantlı götürücüler, bu tip götürücülerle yüksek siloya depolama yapılabilir olduklarından güç ihtiyaçları pnömatik ileticilere göre çok düşük olduğu belirtilmiştir. 40 t.h -1 iŞ verimi için 3-4 kW güç yeterli olduğu vurgulanmıştır. Özgül güç ihtiyaçları yaklaŞık olarak 0.1 kW.t -1 .h -1 olarak belirtilmiŞtir. Besleme düzenleri, hem götürücülerin hem de pnömatik ileticilerin tıkanmadan sürekli beslenmelerini sağlamak amacıyla kullanıldığı bunların hareketli ve 16 sabit tipleri olup özgül güç ihtiyaçları 0.2-1.1 kW.t -1 .h -1 arasında değiŞtiği belirtilmiştir (Kasap, 1985). Kesif yem hazırlamada, öğütme düzenlerinin güç ihtiyaçları, iŞ verimlerine, öğütülen materyalin cinsine, nem içeriğine ve öğütme inceliğine bağlı olduğu belirtilmiŞtir. Örneğin, aynı nem içerikli arpanın öğütülme inceliğine göre özgül güç ihtiyacı 5 mm için 8.3 kW.t -1 .h -1 , 3 mm için 12.5 kW.t -1 .h -1 ve 2 mm için de 16.7 kW.t -1 .h -1 olduğu vurgulanmıştır. Aynı koşullarda hektolitre ağırlığı daha fazla olan yulafın öğütülmesinde özgül güç ihtiyacı arpaya göre ortalama %38 daha fazla olacağı belirtilmiştir. Öğütme iŞinden sonra, kesif yemin hazırlanmasında belirli ölçülerde değiŞik komponentlerin karıŞtırılması önerilmektedir. Bunun için, süt sığırcılığı işletmelerinde çoğunlukla düŞük kapasiteli kesintili çalıŞan karıŞtırıcılar kullanıldığı belirtilmiştir. Enerji tüketimi, karıştırma süresine bağlı olarak (7-20 dakika) 0.8-1.4 kWh.t -1 olduğu ifade edilmiŞtir

Bir cevap yazın